Όταν τα πράγματα στο σχολείο σκουραίνουν – Β’ μέρος

ΦΑΚΕΛΟΣ «ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΗ ΒΙΑ»

Πρωτοβάθμια εκπαίδευση

Σύμφωνα με την έκθεση της Ειδικής Επιτροπής Μελέτης Ομάδων Ενδοσχολικής Βίας, της Εθνικής Επιτροπής Δικαιωμάτων του Ανθρώπου,«τα περιστατικά ακραίας βίας δεν είναι διαδεδομένα στην ελληνική εκπαιδευτική πραγματικότητα, αλλά τα περιστατικά καθημερινής βίας είναι πιο συχνά και συμμετέχουν αγόρια και κορίτσια με διαφορετικό τρόπο». Δεν αναφερόμαστε στα συνήθη πειράγματα και τις διαφωνίες μεταξύ των παιδιών, αλλά σε μια συστηματική κατάχρηση δύναμης από «ισχυρότερους» μαθητές (σωματική δύναμη ή δημοφιλία) προς «ασθενέστερους» μαθητές ( σωματική δύναμη, χώρα καταγωγής, εξωτερικά χαρακτηριστικά κ.α), με αποτέλεσμα οι τελευταίοι να αδυνατούν να υπερασπιστούν τον εαυτό τους και να χρειάζονται βοήθεια. Τουλάχιστον 10% – 15% των μαθητών είναι θύματα συστηματικής βίας από συμμαθητές τους και πάνω από το 5% παραδέχονται ότι ασκούν βία και η συντριπτική πλειοψηφία των μαθητών είναι μάρτυρες περιστατικών σχολικού εκφοβισμού.

Η ύπαρξη της οικονομικής κρίσης, η οποία έχει επηρεάσει τις οικογένειες, το σχολείο και τις υπηρεσίες ψυχικής υγείας και πρόνοιας, δημιουργεί νέα εκρηκτικά δεδομένα. Η αίσθηση της υπηρεσίας μας, τόσο από τη συνεργασία με την σχολική κοινότητα του Δήμου μας, όσο και από τη διαδικασία ατομικής υποδοχής των δημοτών, είναι ότι τα περιστατικά ενδοσχολικής βίας απασχολούν όλο και πιο συχνά την υπηρεσία μας, στο πλαίσιο της γενικότερης αύξησης της ζήτησης για υπηρεσίες ψυχοκοινωνικής υγείας.

Η έντονη συζήτηση γύρω από τον σχολικό εκφοβισμό  και  την εκδήλωση βίας από μαθητές, όπως αυτή παρουσιάζεται από τα Μ.Μ.Ε. με τον γνωστό τρόπο του εντυπωσιασμού και της τρομολαγνείας, δημιουργεί συναισθήματα άγχους και ανημπόριας  σε πολλούς γονείς, οι οποίοι συμμετέχουν στα προγράμματα των ομάδων γονέων, που σταθερά κάθε χρόνο οργανώνουμε σε συνεργασία με τους Συλλόγους Γονέων και Κηδεμόνων των σχολείων μας.

Η μέχρι πρότινος επικρατούσα λογική «..παιδιά είναι συμβαίνουν αυτά, θα τα βρούν μεταξύ τους..» σε πολλές περιπτώσεις δεν επαρκεί, καθώς επαναλαμβανόμενα περιστατικά δεν γίνονται έγκαιρα αντιληπτά από γονείς και εκπαιδευτικούς ή κάποιες φορές μπορεί να μη θεωρούνται σημαντικά και να αποσιωπούνται για διάφορούς λόγους. Συχνά υπάρχει δυσκολία να αντιμετωπίσουμε την ανθρώπινη επιθετικότητα, ειδικά όταν προέρχεται από παιδιά ή εφήβους και η ενοχή του θύματος ή της οικογένειας του μεταφέρεται σε όλο το σχολικό σύστημα με αποτέλεσμα να μην μιλάμε για αυτά τα οποία είναι δυσάρεστα ή και δυσεπίλυτα.

Η αντιμετώπιση του σχολικού εκφοβισμού αλλά και η αποδοχή της διαφορετικότητας των ανθρώπων, η οποία αποτελεί συστατικό μέρος της εκδήλωσης βίας, απαιτεί σαφή θέση, που να υποστηρίζεται συστηματικά από πρακτικές κυρίως για την πρόληψη του φαινόμενου, στο χώρο του σχολείου, το οποίο αποτελεί ένα σταθερό σημείο αναφοράς της καθημερινής ζωής των μαθητών (κάποιες φορές πιο σταθερό και από το οικογενειακό περιβάλλον).

Η προσπάθεια της υπηρεσίας μας σταθερά εδώ και χρόνια είναι:

  • Η στήριξη των εκπαιδευτικών και των διευθύνσεων των σχολείων, συχνά με τη παρέμβαση στην κρίση, σεβόμενοι την οργάνωση του με στόχο την αντιμετώπιση των φαινομένων στο χώρο τους, με την διαρκή προσδοκία οι καταστάσεις να  μην φτάνουν στο σημείο που μπορούν να γίνουν όλο και λιγότερα. Σε αυτό έχουμε εργαστεί σκληρά για να επιτύχουμε ένα δίκτυο διαρκούς επικοινωνίας, το οποίο όταν λειτουργεί αποφέρει θετικά αποτελέσματα.
  • Την ατομική παροχή συμβουλευτικής και βραχύχρονης θεραπευτικής παρέμβασης στις οικογένειες και στα παιδιά τόσο για «θύτες» όσο και για θύματα, όπου συχνά η εκδήλωση τέτοιων συμπεριφορών ενυπάρχει  με θέματα ψυχοσυναισθηματικής ανάπτυξης και γονεικής φροντίδας.
  • Η παροχή προγραμμάτων πρωτογενούς πρόληψης σε συνεργασία με τους συλλόγους γονέων για την στήριξη του γονεικού ρόλου, ο οποίος είναι πολυποίκιλος και ιδιαίτερα δύσκολος σε συνθήκες οικονομικής πίεσης, αλλά και με τους εκπαιδευτικούς για παρεμβάσεις στη σχολική τάξη και τη στήριξη του εκπαιδευτικού έργου.

Η εμπειρία μας, καθώς η υπηρεσία μας λειτουργεί  δεκαοχτώ (18) χρόνια δίπλα στην εκπαιδευτική κοινότητα του Δήμου μας, μας καταδείχνει ότι διάφορες αλλαγές έχουν συμβεί , ενδεικτικά αναφέρουμε:

  • Η αλλαγή του εκπαιδευτικού προγράμματος, που οδήγησε στην εντατικοποίηση της διδακτικής διαδικασίας και αύξησε τον όγκο της ύλης, σε παιδιά μικρότερων ηλικιών, τα οποία συχνά παρουσιάζονται ανέτοιμα να παρακολουθήσουν τον ρυθμό και πολύ γρήγορα διαρρηγνύουν την σχέση τους με το σχολείο (απογοητεύονται, βάριουνται, αισθάνονται ότι δε τα καταφέρνουν).
  • Η ύπαρξη  πολλών παιδιών μεταναστών, στις σχολικές τάξεις, άλλαξε τις ισορροπίες, έφερε  ποικίλες αναταράξεις, με πιο σημαντική την δυσκολία αντιμετώπισης της διαφορετικότητας ως προς τη χώρα καταγωγής, τα πολιτισμικά στοιχεία, την εξωτερική εμφάνιση, τον τρόπο ντυσίματος κ.α.
  • Η χαμηλή συμμετοχή των γονέων, στις συνεργατικές διαδικασίες των συλλόγων γονέων και κηδεμόνων σε συνδυασμό με τη παντελή απουσία γονέων μεταναστών, στέρησε από τους εκπαιδευτικούς ένα στήριγμα στην εκπαιδευτική διαδικασία, ενώ επέτρεψε τη λειτουργία «ανεπίσημων» δικτύων φημών και παραφιλολογίας που λειτουργούν αρκετά συχνά εκτός σχολείου ή περί αυτού.
  • Η μείωση των ομαδικών δραστηριοτήτων των μαθητών κατά τη διάρκεια του σχολείου, στέρησε αρκετές φορές τη σχολική διαδικασία από ένα μέσο διαπαιδαγώγησης για την σημασία αλλά και τις δυσκολίες της συνύπαρξης και της συνεργασίας.
  • Η δυσκολία των μαθητών, όπως αυτή καταγράφεται από ποικίλες έρευνες, να αναγνωρίσουν, να κατονομάσουν και να εκφράσουν τα συναισθήματα  τους, καθώς η συναισθηματική αγωγή απουσιάζει από τα αναλυτικά προγράμματα καθιστά δυσχερή την ενσυναίσθηση απέναντι στους συμμαθητές τους.
  • Η προβολή της ατομικής επιτυχίας ως μόνο στοιχείο κοινωνικής καταξίωσης, αποξενώνοντας  το άτομο από την ομάδα, με αποτέλεσμα οι μαθητές να παγιδεύονται στα πρότυπα του «πετυχημένου», του « μάγκα», ή του «δημοφιλή».
  • Η αλματώδης πρόοδος της τεχνολογίας, κυρίως ως προς τα κινητά τηλέφωνα, το διαδίκτυο, τα διαδικτυακά παιχνίδια και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης (facebook, twitter κ.λ.π.), δημιούργησε στους μαθητές την ψευδαίσθηση της επικοινωνίας, ουσιαστικά σε ένα ψηφιακό και τελικά πλασματικό περιβάλλον.

Όλα τα παραπάνω και πολλά ακόμα, έχουν επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο οι μαθητές σχετίζονται μεταξύ τους, έχουν δυσχεράνει τη συνεργασία  ανάμεσα στους εκπαιδευτικούς και τους γονείς, καθώς η επιθετικότητα φαντάζει συχνά ως «εύκολη» εναλλακτική «λύση», σε ένα σχολικό περιβάλλον, το οποίο αποξενώνει τους ανθρώπους από τη λειτουργία του.

Σε αυτή τη διημερίδα θα αναφερθούν ζητήματα που αφορούν στα προαναφερθέντα αλλά και σε πολύ περισσότερα, από εισηγητές που εργάζονται στην εκπαίδευση  αλλά και στον τομέα της ψυχικής υγείας, θα αναλυθούν οι ρόλοι του θύτη και το θύματος , που συχνά κρύβουν ίδιες δυσκολίες, η επιθετική συμπεριφορά ως αναπόσπαστο χαρακτηριστικό της ανθρώπινης προσωπικότητας, ο ρόλος του σχολείου ως προς τον εκφοβισμό  με προβληματισμούς και προτάσεις, θα παρουσιαστεί η καθημερινότητα της σχολικής κοινωνίας, αλλά θα παρουσιαστούν και προγράμματα πρόληψης που λειτουργούν στις σχολικές τάξεις.

Θεωρούμε ότι είναι μια διημερίδα με τη σχολική κοινότητα και όχι για αυτήν, καθώς γνωρίζουμε ότι τα σχολεία  και οι εκπαιδευτικοί του δήμου μας εργάστηκαν και εργάζονται για τα θέματα της βίας, οργάνωσαν συζητήσεις, δρώμενα, εκδηλώσεις με την ενεργό συμμετοχή των μαθητών, μέρος των οποίων προσπαθούμε να αναδείξουμε.

Σε πολυποίκιλα ζητήματα όπως η ενδοσχολική βία, είναι προφανές ότι δεν υπάρχει μόνο μια αιτία, δεν υπάρχει μόνο μια άποψη, δεν υπάρχει μόνο μία λύση, η κατάθεση προβληματισμών και εμπειρίας, η ανταλλαγή απόψεων και προτάσεων λειτουργεί δημιουργικά και τελικά οδηγεί σε δράσεις.

Η περαιτέρω στήριξη του σχολείου είναι απαραίτητη, προκειμένου να ανταποκριθεί σε πολλαπλούς ρόλους, ενδεικτικά μόνο μπορούμε να αναφέρουμε:

  • η ενδοσχολική ψυχοκοινωνική υπηρεσία με σχολικό ψυχολόγο και κοινωνικό λειτουργό
  • η εφαρμογή προγραμμάτων συναισθηματικής αγωγής για τους μαθητές
  • η δημιουργία ομάδων στήριξης και αυτοβοήθειας εκπαιδευτικών
  • η δημιουργία ομάδων γονέων με σταθερή λειτουργία

Σε αυτή τη φάση όπου και οι υπηρεσίες υγείας και πρόνοιας πλήττονται , αν και οι ανάγκες αυξάνονται με γεωμετρική πρόοδο, οφείλουμε να αναδείξουμε τη σημασία της συνεργασίας, επιδιώκοντας αλλαγές που έχει νόημα να έρθουν.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s